Panik Atak Nedir?

Panik atak nedir?

Panik atak yaşayan biri için o an çoğu zaman “sadece kaygılandım” diye tarif edilemeyecek kadar yoğundur. Kişi, açık bir tehlike görmese bile bedeninin bir anda acil durum moduna geçtiğini hissedebilir. Kalbin hızlanması, nefesin değişmesi, göğüste baskı, baş dönmesi ya da uyuşma gibi duyumlara zihinde “Bu ciddi bir şey mi?”, “Bana ne oluyor?”, “Kontrolümü kaybeder miyim?” soruları eşlik edebilir.

Günlük dilde bu deneyim bazen “panik atak krizi” diye tarif edilir; burada kastedilen, panik atağın ani ve yoğun bir alarm dalgası gibi yaşanmasıdır.

Bu yüzden panik atağı yalnızca zihinsel endişe ya da yalnızca bedensel belirti kümesi gibi düşünmek eksik kalır. Deneyim, beden duyumları, bu duyumlara verilen anlam ve yükselen korkunun birbirine karışmasıyla yaşanır. Kişi kendini ikna etmeye çalışsa bile bedenin verdiği sinyaller çok gerçek ve güçlü hissedilebilir.

| Süreç | Panik atakta nasıl görünebilir? |

| ----------------------- | -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |

| Beden duyumları | Kalp hızlanır, nefes değişir, baş döner, göğüste baskı ya da uyuşma-karıncalanma hissedilebilir. |

| Verilen anlam | Kişi bu duyumları “tehlikeli bir şey oluyor”, “bayılacağım”, “kontrolü kaybedeceğim” ya da “ölüyorum” gibi yorumlayabilir. |

| Korkunun yükselmesi | Bu yorumlar korkuyu artırabilir; korku arttıkça bedensel belirtiler daha belirgin hale gelebilir. |

Panik atağı “abartı”, “zayıflık” ya da “mantıksızlık” gibi görmek doğru değildir. Kişi o anda beden duyumları ve korkutucu yorumların birbirini beslediği sarsıcı bir deneyimin içinde olabilir. Bunun panik bozukluk olup olmadığı ise yalnızca atağın varlığıyla değil; atakların örüntüsü, beklenti kaygısı, kaçınmalar ve günlük yaşama etkisiyle birlikte değerlendirilir.

Panik atak sırasında beden ve zihin nasıl çalışır?

Panik atak her zaman tek bir nedenle açıklanmayabilir. Bazen küçük bir bedensel duyum fark edilir; bazen kişi zaten gergin, yorgun, uykusuz ya da stresli bir dönemden geçiyordur.

* Kalp atışındaki bir değişiklik,

* nefesin farklılaşması,

* göğüste baskı,

* başta hafif sersemlik...

Tüm bunlar bir anda dikkatin merkezine yerleşebilir.

Bu noktada zihin bedendeki değişikliği hızla açıklamaya çalışır. Atağı büyüten şey çoğu zaman duyumun varlığı değil, o duyuma verilen anlamdır.

Kişi ne olup bittiğine anlam veremeden zihin daha korkutucu ihtimallere yönelebilir:

“Ciddi bir şey oluyor.”

“Ya birazdan bayılırsam?”

“Ya kontrolümü kaybedersem?”_

Bu yorumlar korkuyu artırabilir; korku arttıkça beden daha fazla alarm tepkisi verebilir.

Ardından kişi kendini korumak için bedenini daha yakından izlemeye başlar. Fakat bu izleme bazen belirtileri daha görünür hale getirir. Kalbin her atışı, nefesin her değişimi, göğüsteki baskı ya da baştaki dalgalanma yeni bir kanıt gibi hissedilebilir. Böylece kişi rahatlamaya çalışırken dikkatini tekrar tekrar aynı belirtilere döndürebilir.

Not: Bu süreç, belirtilerin hayali olduğu anlamına gelmez. Panik atak sırasında hissedilen değişiklikler kişi için gerçektir. Ancak bu belirtilere verilen korkutucu anlamlar, atağın şiddetini ve kişinin o anda ne kadar tehdit altında hissettiğini artırabilir. Bu nedenle panik atakta beden ve zihin aynı döngünün iki tarafı gibi çalışabilir.

Atak genellikle kısa sürede yoğunlaşır ve bir süre sonra azalmaya başlar. Sakinleşme başladığında bile yoğun yorgunluk, titreme, sersemlik, hassasiyet ya da _“Tekrar olacak mı?”_ düşüncesi kalabilir. Bu kalan etki çoğu zaman atağın aynı şiddette sürdüğünü değil, bedenin ve dikkatin yoğun alarmdan sonra toparlanmaya çalıştığını gösterir.

Panik atak belirtileri nasıl hissedilebilir?

Panik atak herkeste aynı şekilde görünmez. Bazı kişilerde bedensel belirtiler öne çıkar; bazı kişilerde kontrolü kaybetme, aklını yitirme, gerçeklikten kopma veya bir felaket olacakmış gibi hissetme daha belirgindir.

Sık bildirilen deneyimler şunlardır:

• kalbin hızlı veya güçlü atması
• nefesin yetmediğini hissetmek
• göğüste sıkışma, baskı veya ağrı hissi
• terleme, titreme veya sıcak-soğuk basması
• baş dönmesi, sersemlik veya bayılacak gibi olma
• mide bulantısı veya karında rahatsızlık
• uyuşma, karıncalanma veya bedende tuhaf duyumlar
• boğulacakmış gibi hissetme
• kontrolü kaybetme, ölme veya aklını yitirme korkusu
• çevrenin gerçek dışı gelmesi veya kişinin kendinden kopmuş gibi hissetmesi

Bu liste tanı listesi gibi okunmamalıdır. Amaç, kişinin yaşadığı deneyimi daha anlaşılır kılmaktır. Aynı belirtilerin farklı fiziksel veya psikolojik durumlarda da görülebileceği ayrımı aşağıdaki bölümde ele alınır.